Regie en scenario: Theodoros Angelopoulos, Jane Campion, Chen Kage, Amos Gitai, Takeshi Kitano, Claude Lelouch, Wim Wenders, Zhang Yimou, Raoul Ruiz, e.a.
100 min. /Frankrijk /2007

Een hint voor degenen die het aanbelangt: ik weet een ideaal verjaardagsgeschenk waar je me altijd een plezier mee kunt doen. Een verjaardagsfilm over mezelf, gemaakt door een hele school aan cineasten die mij al eeuwen stiekem of openlijk bewonderen, als was ik de godin Venus, die aan mij alles te danken hebben en met deze film op hun eigen prikkelende manier mij en vooral de essentie van mijn bestaan alle eer willen aandoen. Een beetje te hoog gegrepen? Als je Cannes heet, dan is niets onmogelijk. Na de stad der geliefden (Paris, je t'aime), heeft nu ook de Franse koningsdochter der badplaatsen haar eigen ensemblefilm. Op vraag van de festivaldirecteur Gilles Jacob maakten 35 cineasten ter gelegenheid van de 60^ste verjaardag van het Filmfestival elk een kortfilmpje van enkele minuten over "ce petit coup au coeur quand la lumière s'éteint et que le film commence". Niet zozeer een collagefilm over Cannes dus (al zijn de verwijzingen onvermijdelijk) - ‘Chacun Son Cinéma' is meer een ode aan het bioscoopbezoek in het algemeen. Dat ene magische ogenblik waarop de lichten uitgaan in de zaal, de filmspoelen zachtjes begint te snorren en de film begint. Zelfs na duizend keer, blijft dat een heilig, spannend moment en nog elke keer krijg ik de kriebels als een kind dat voor het eerst een olifant ziet.


Projecten als deze brengen bij elke filmfreak spontaan het kwijl in de mond: een rollercoaster met maar liefst 33 filmpjes (33, want er zitten twee broersduo's tussen) voor de prijs van één ritje. Yummie! Maar zoals bij elke ensemblefilm, zal ook nu weer elke filmfreak teleurgesteld zijn. Iedereen weet wat er gebeurt als een hele bende cineasten zonder mekaars werk te hebben kunnen inkijken of afkijken, een bijdrage levert aan een prent rond eenzelfde onderwerp: het wordt een soep. Een groentesoep, waarin weliswaar lekkere hapjes zwemmen, maar waarin ook veel water zit, dat maar dient als losse opvulling, zonder veel smaak te leveren. Onvermijdelijk gaan creativiteit en het laveloze gebrek eraan hand in hand.

Het ‘bioscoopbezoek' is ruim interpreteerbaar en de filmpjes liggen dan ook erg uit elkaar. Van Jeanne Moreau die een doodserieuze monoloog afsteekt tot een tapdansende bij, die een schoonmaker in een bioscoop op de zenuwen werkt. Onbewust vallen er toch een paar rode draden te ontwarren in het filmweb en zijn er enkele terugkerende elementen in geslopen. In de meeste filmpjes ademen de knusse filmzitjes een hoge dosis nostalgie uit. Veel regisseurs grijpen terug naar hun eigen herinneringen en geven een sfeerschepping van de kleine bioscoop uit hun jeugd of dorp. De regisseurs komen uit zowat alle uithoeken van de wereld en zo krijgen we meteen ook een idee van de cinemacultuur van hun land. Sommigen houden het bij een momentopname, tonen zelfs alleen de zaal, andere steken er een verhaal in: de film gaat stuk, een koppeltje ligt hartstochtelijk te vrijen, er wordt gebabbeld, gelachen en veel gehuild. De films die worden gespeeld binnenin de filmpjes, zijn opvallend vaak oude klassiekers van de grootmeesters en veel segmenten van ‘Chacun Son Cinéma' zijn dan ook verdoken hommages aan de helden van de regisseurs. Grappig is dat de beelden uit die films niet altijd getoond worden - het geluid is vaak al genoeg, alsof die klassiekers geen beeldondersteuning meer nodig hebben. We kunnen ze zó op ons netvlies afdraaien.

Natuurlijk zijn er enkele uitschieters. Uit het lijstje zou theoretisch gezien Tsai Ming Liang het meest ervaren moeten zijn in dit kunstje: één van zijn films, ‘Goodbye, Dragon Inn' is volledig opgenomen in een cinemazaal en duurt even lang als de film die er voor het laatst gespeeld wordt. Het is echter Gus Van Sant die er met kop en schouders bovenuit steekt. Het lijkt of hij de boodschap het best heeft begrepen. Met "First Kiss" kiest hij voor het summum van filmbeleving, iets wat we allemaal doodgraag eens zouden willen doen: het beeld op het scherm is zo haarscherp en aanlokkelijk -een helderblauwe zee met een mooie griet erin - , dat de jongen in de zaal zich niet kan bedwingen en in het scherm kruipt. Het is een filmpje zoals ze allemaal hadden moeten zijn: een klein, maar bevredigend verhaaltje zonder al te veel blabla, visueel dik in orde, gefilmd in z'n eigen stijl en met een mooi afgerond geheel. De meest ontroerende bijdragen komen van Iñárritu (het segment ‘Anna' over een blind meisje, lang niet de enige blinde in de hele film trouwens) en van de Dardennebroers. In ‘Dans l'obscurité' kruipt een diefje op zijn knieën rond in de zaal en hij laat zijn hand in de handtas van een meisje glijden, net op het moment dat zij naar haar zakdoek grijpt. (Volgens mijn insiders komt dit wel degelijk écht voor in de Brusselse cinema's, dus nooit je handtas op de grond zetten!) Lars Von Trier en Roman Polanski werken dan weer op de lachspieren. De Deen rekent af met de critici en de Franse Pool met de vooroordelen van de kijker.

Drie minuten per filmpje is extreem kort. Het is vaak maar een voorspel, dat plots stopt, waarna je onbevredigd achterblijft. Meestal is het wel lang genoeg om de stempel van de cineast er door te zien schemeren. Wong Kar Wai kaapt weer de prijs weg voor meest herkenbare stijl (de rode zeteltjes gloeien nog na) en toont op z'n Wongs waar je je handen moet houden tijdens het bekijken van een film. Ook weer zoals we alle filmpjes graag hadden gehad: auteursstukjes met een ademende, levende sfeer erin. Maar soms zijn drie minuten ook erg lang, Triple H (Hou Hsiao-Hsien) slaagt er weer in om zelfs in zo'n korte tijd je bijna in slaap te wiegen, terwijl anderen je vervelen met onnodig gekwetter of zichzelf als cineast iets te prominent op de voorgrond wringen. Sommige bijdragen passen gewoon niet in het geheel (Manuel de Oliveira over twee botsende dikke buiken), zijn blasé (Cimino laat de wansmaak op u los) en misplaatst (Ken Loach laat zijn personages naar het voetbal gaan, what the hell?). Maar die zijn het vermelden niet waard op dit feestje ter ere van de cinema. Welke je favorieten ook zijn, het zal waarschijnlijk nauw samenhangen met de regisseurs die je sowieso al volgt.

‘Ieder zijn cinema' is een dubbelzinnige titel: het zijn weliswaar 33 staaltjes cinema over cinema, elk gedoopt in het typische papje van de cineast, over 33 bioscopen die er allemaal anders uitzien. Maar het doet ook akelig denken aan een mogelijke toekomst zonder ons favoriete vluchtplekje uit de realiteit. Als de dvdreleases steeds vroeger blijven komen en het internet een nog grotere rol gaat spelen in het filmgebeuren, dan zit binnenkort ‘ieder voor zijn eigen cinema thuis'. Dan zit iedereen gezellig voor zijn beamerke naar de nieuwste releases te kijken en zouden die knusse zachtrode zetels in onze cinema's wel eens carrément leeg kunnen blijven. Het geeft deze samenwerking iets nostalgisch, waard om te koesteren en Cronenberg maakt dat in zijn pessimistisch, profetisch filmpje over ‘de laatste cinema op aarde' nog eens pijnlijk duidelijk.

Door Barbara Van Ransbeeck 26/06/2007 - categorie : movie -

verstuur dit artikel aan een vriend    Share on Facebook

 Lees de reacties (1) van anderen of geef uw mening