Regie en scenario: Noah Baumbach
Met: Ben Stiller, Greta Gerwig, Rhys Ifans, Jennifer Jason Leigh e.a.
107 min. / USA / 2010

Voor Digg*ers van: ‘Humpday', ‘The Squid and the Whale', ‘Punch-Drunk Love', ‘Eternal Sunshine', ‘Margot at the Wedding', ‘Funny People', ‘Curb Your Enthusiasm'

In het midden van de jaren '00 - al bij al nog maar zo'n vijftal jaar geleden; een eeuwigheid in het land van de hippe cinema - was het plots enorm groovy om uit te pakken met een tot dusver weinig verkende, erg specifieke genreafbakening: die van de disfunctionele familie(tragi)komedie, met name. Wes Anderson en co wisselden de successen (‘The Royal Tenenbaums', ‘Little Miss Sunshine', ‘The Savages') af met enkele minder geslaagde uitstapjes (‘Running With Scissors', ‘Margot at the Wedding') in een genre dat werd gekenmerkt door een sobere vormgeving, anekdotische structuur en subtiele gevoeligheid die uw hart moest zien te winnen, ondanks de wrange, vaak surrealistische gebeurtenissen die op het scherm plaatsvonden. ‘The Squid and the Whale', het regiedebuut van Noah Baumbach, behoorde tot die eerste categorie en telt ook vandaag nog als een van de mooiste, meest oprechte Indiewood-films van het afgelopen decennium. Eentje waarin weliswaar dingen zoals, oh, een klein jongetje dat zijn sperma uitsmeert over een halve bibliotheek, niet ongehoord zijn. It's Hollywood, Jim, but not as we know it!

Ondertussen schrijven we echter 2010 en is het al veel minder hip om het te hebben over masturberende bompa's, scheefpoepende huisvrouwen, of suïcidale tieners. Baumbachs derde zet, ‘Greenberg' genaamd, verschilt dan ook sterk van zijn voorgangers, en dan heb ik het niet alleen over de keuze van de hoofdacteur (een Ben Stiller in plaats van een Jeff Daniels). ‘Greenberg' is niet zozeer een dramedy in de familiesfeer als wel een aardedonkere oefening in de observatie van een met een kanjer van een midlife crisis worstelende - adem! - veertiger. Spijtig genoeg laat het verhaal (geschreven door Baumbach zelf en bedacht samen met vrouwlief Jennifer Jason Leigh) een aantal steken vallen. Waar ‘The Squid and the Whale' een originele, stilletjes pakkende en lichtjes uit de band springende variatie was op een genre dat nog niet eens helemaal was doorgebroken, is ‘Greenberg' een film die wel origineel wil zijn (en daar op een aantal punten ook in slaagt) maar die wordt ingehaald door vreemde narratieve wendingen en allerhande genreclichés (de rol van Greta Gerwig is in se niets meer dan een subtiele variant op Kate Winslets personage in ‘Eternal Sunshine' en Greenberg zelf lijkt wel een samenraapsel van allerlei moderne karikaturen).

Het is dus Ben Stiller die de hoofdrol voor zijn rekening neemt en zodoende naast Adam Sandler (‘Punch-Drunk Love', ‘Funny People'), Jim Carrey (‘The Truman Show', ‘Eternal Sunshine') en Will Ferrell (‘Stranger Than Fiction') mag gaan staan in het rijtje komieken die zich ook als dramatisch acteur bewezen hebben. Hij speelt zijn rol van Roger Greenberg immers met immense overtuiging en weet een van de irritantste filmpersonages van de laatste jaren zo toch nog een (echo van een) ziel mee te geven. Greenberg is een soort radicale uitvergroting van de pompeuze, egocentrische Bernard uit ‘The Squid and the Whale' en de labiele Barry Egan uit ‘Punch-Drunk Love'. Hij is een met een zenuwinzinking kampend lid van generatie X die als jonge veertiger de wereld - en zijn eigen leven - aan zich voorbij ziet gaan. Als hij in het huis van zijn broer het kindermeisje Francine (revelatie van de daarnet vermelde Greta Garwin) ontmoet, krijgt hij de kans op een streepje geluk in zijn troosteloze, klagerige bestaan. Maar of de onuitstaanbare Greenberg dat op tijd wil inzien, is nog maar de vraag.

Verwacht nu geen doordeweekse romantische komedie vol humor die mikt op het Hollywoodiaanse herkauwen van herkenbare situaties (zie bijvoorbeeld de Ben Stiller-vehikels ‘Meet the Parents', of - veel erger - ‘Meet the Fockers'). Verwacht u zelfs niet aan een slimme variant op de naar beschimmelde kaas stinkende rom com-formule die hier en daar ook al eens buiten de lijntjes durft te kleuren, zoals de onderschatte P.T. Anderson-prent ‘Punch-Drunk Love'. ‘Greenberg' gaat immers nog een stapje verder en neigt zelfs naar de arthouse. Het verhaal is meer een aaneenschakeling van anekdotes dan wat anders en hoewel dat de waarachtigheid van de film in de hand zou moeten werken, komen de aangekaarte situaties veeleer theatraal en geforceerd over. Ik vond de prent veel weg hebben van ‘Humpday', de low budget-komedie van vorig jaar waarin twee heteroseksuele veertigers samen een kunstzinnig pornofilmpje proberen te maken met zichzelf in de hoofdrollen. Aan ideeën en een originele invalshoek geen gebrek, maar het wordt allemaal te slordig uitgewerkt om je echt bij de kraag te vatten. Mèh, denk je dan, en na een halfuurtje heb je het wel gezien.

De ontluikende romance tussen Greenberg - denk: Larry David uit ‘Curb Your Enthusiasm' in irritante modus - en Florence komt bijvoorbeeld absoluut niet over. Florence komt niet verder dan een flauw gemompeld, "Ik voel dat hij binnenin onzeker is," om haar aantrekking tot Greenberg te verklaren. Diezelfde Greenberg die haar de hele film lang als een stuk stront behandelt. Hij is in feite niets meer dan een egocentrische zak die de wereld de schuld geeft van zijn problemen en omdat hij een fout pad heeft gekozen in zijn leven (vijftien jaar geleden sloeg hij een platendeal af omdat hij "niet wou toegeven aan het systeem"), bestempelt hij alle mensen wiens leven afwijkt van het zijne als lafaards, omdat ze van alle dingen weglopen en alleen maar streven naar conformisme. U zult vast wel iemand uit uw kennissenkring herkennen in de manier waarop Stiller hem neerzet. Hoewel Greenberg geen spatje sympathie weet op te roepen, zullen er toch elementen zijn die je ook bij jezelf zult herkennen: zijn onwennige cultuursnobisme bijvoorbeeld: "Je moet door de kitsch heen kunnen kijken." Is er iemand die zulke platitudes nog nooit gespuid heeft? Op zijn meest pijnlijke, meest herkenbare momenten werkt ‘Greenberg' nog het best.

Het is echter pas in de laatste twintig minuten dat Baumbach interessante thema's ook begint te koppelen aan interessante scènes. De finale party-scène is buitengewoon sterk - zelden een generatiekloof zo pijnlijk belicht zien worden - en ook de afsluitende voicemail-boodschap verraadt even een streepje intimiteit, maar spijtig genoeg is dat allemaal too little too late, want tegen dan heb je je dus wel al bijna anderhalf uur stierlijk zitten vervelen. De vertolkingen van Ben Stiller en vooral Greta Gerwig zijn allebei ijzersterk, maar toch knetteren hun scènes samen niet. De regie van Baumbach is solide, maar toch zorgt het poëtische samenspel van uit het leven gegrepen beelden en de zweverige tonen uit de straffe soundtrack van James ‘LCD Soundsystem' Murphy eerder voor een langgerekte geeuw dan voor een stimulerende cinema-ervaring.

Uiteindelijk neemt ‘Greenberg' zichzelf net als zijn hoofdpersonage te serieus - zelfs de ‘Curb Your Enthusiasm'-achtige humor (was het een mop?) voelt te artistiek en te gepland aan om relativerend te werken. Je moet dus al heel goed luisteren om ten midde van Greenbergs zeurpartijen of scheldtirades ook een hart te horen kloppen.

Door Vincent Van Peer 06/07/2010 - categorie : movie -

verstuur dit artikel aan een vriend    Share on Facebook

 Lees de reacties (3) van anderen of geef uw mening